De kracht van ademhalingsmeditatie wetenschappelijk bewezen

Het is inmiddels wetenschappelijk bewezen dat ademhalingsmeditatie een positieve invloed heeft op je ontspannings- en stresslevel. Al meer dan 2500 jaar worden deze technieken in het Boeddhisme toegepast. Maar hoe werkt dat dan eigenlijk? In deze blog leg ik je uit wat er in je brein en je lichaam gebeurt tijdens de ademhalingsmeditatie meditatie en hoe deze oefening ervoor zorgt dat je stresslevel verlaagt.

Het verhaal dat ik je ga vertellen is een beetje technisch. Maar persoonlijk houd ik ervan om dingen theoretisch te begrijpen en als jij dat ook doet, lees dan zeker verder. Want wat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek? Ademhalingsmeditatie heeft positieve effecten op de werking en de gezondheid van je hersenen.[1]

Onze ademhaling en ademhalingsmeditatie

Ademen is een van de krachtigste functies van je lichaam. Onze ademhaling houdt ons in leven, is nauw verbonden met onze hersenen en is verbonden aan onze vitale functies. Maar er is meer. We hebben als mens de mogelijkheid om onze ademhaling bewust te beïnvloeden en dat is precies wat je doet tijdens ademhalingsmeditatie. Je kunt je ademhaling immers sneller of langzamer laten gaan of dieper in je buik ademen. Maar hoe werkt dat in je brein?

Ons autonome zenuwstelsel

Simpel gezegd communiceert ons brein communiceert met de rest van ons lichaam via ons autonome zenuwstelsel. Dit zenuwstelsel verzorgt je vitale functies, zoals je hart, spijsvertering en onze ademhaling. Best belangrijk dus. Het autonome zenuwstel bestaat uit twee delen: het zogenaamde sympathisch zenuwstelsel (aka ons stresssysteem) en het parasympatisch zenuwstelsel (aka ons rust-en-herstelsysteem). Hieraan kun je al zien dat er een relatie is tussen stress, ontspanning, onze adem en onze hersenen.

Ons stresssysteem

Dit systeem staat ook wel bekend als ons ‘fight-or-flight-systeem’ en is ons natuurlijk overlevingssysteem. Dit wordt geactiveerd als we stress ervaren. Je lichaam bereidt zich voor om te vechten of vluchten. Je hart gaat sneller kloppen, je bloeddruk en suikerspiegel stijgen, je maakt hormonen aan (in het geval van vechten: testosteron en adrenaline en van vluchten: cortisol en adrenaline). Het lichaam stuurt al je energie naar het optimaal kunnen uitvoeren van dan wel: te vechten of te vluchten. Andere lichaamsprocessen zoals je spijsverering, weerstand, je libido, worden even on hold gezet. Logisch, want in acuut levensgevaar is het minder belangrijk dat je sekslust hebt of dat je eten verteert.

De uitdagingen van de moderne tijd

In de oertijd was dit natuurlijk een waanzinnig beschermingssysteem als er een gevaarlijk dier tegenover ons stond: dan konden we keihard wegrennen. En dat systeem is natuurlijk nog steeds enorm belangrijk in levensbedreigende situaties. Echter wordt dit systeem in onze huidige samenleving al geactiveerd door een mailtje waar we te laat op reageren, sociale media, deadlines, kinderen die uit school gehaald moeten worden etc. Dit zorgt voor langdurige stress. Je hebt immers nauwelijks stress-vrije momenten om te herstellen. Ons systeem raakt hierdoor overbelast met alle gevolgen van dien.

Negatieve gevolgen door overbelasting

Dit kom nu veelvuldig voor in onze maatschappij en heeft negatieve gevolgen voor onze mentale en fysieke gezondheid. Denk aan een te hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, een verlaagde weerstand, burn-outs, depressies of slaapproblemen. En als het ene systeem overbelast is, brengt ons dat tot de logische conclusie dat het tegenoverstelde systeem te weinig geactiveerd wordt.

Ons rust- en herstelsysteem

Misschien raad je het al, dit zenuwstelsel zorgt juist dat we kalmeren. We noemen dit ook wel ons ‘rest-and-digest’-systeem. Het verlaagt je hartslag, je bloeddruk, activeert je spijsvertering en je hormoonspiegel daalt weer naar een normaal niveau. Een cruciaal onderdeel van dit systeem is de zwervende hersenzenuw, die zorgt voor de communicatie tussen je lichaam en je brein.

Ademhalingsmeditatie wetenschappelijk bewezen

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat als de zwervende zenuw gestimuleerd wordt, bijvoorbeeld tijdens ademhalingsmeditatie, dat die communiceert aan je lichaam en je brein dat je weer tot rust kunt komen. Dit doe je bijvoorbeeld door diep in te ademen, je adem even vast te houden en daarna weer uit te ademen. Je geeft als het ware je zenuwstelsel een seintje dat je ‘weer veilig bent’ en daardoor wordt je ‘ontspannings’-systeem geactiveerd. Met deze oefeningen kun je dus bewust invloed uit oefenen op je ademhaling en daarmee je automatische stressreacties verminderen. Goed om te weten toch?

Dus.. een aantal wetenschappelijk bewezen voordelen:

  • Je verlaagt het stressniveau in je lijf, je bloeddruk en je suikerspiegel.
  • Angstgevoelens en het risico op hart- en vaatziekten verminderen.
  • Je spijsvertering en je immuunsysteem verbeteren.
  • En je voelt je natuurlijk meer ontspannen!

[1] S. Laureys (2019), Het no-nonsense meditatieboek, p. 109 en 111.

Ben je benieuwd welke meditatievorm bij jou past?

Regelmatig start ik een meditatiecursus voor beginners, waarbij je kennismaakt met 6 verschillende meditatievormen. Zo kun je zelf ontdekken welke meditatievorm het beste voor jou werkt. Wil je eerst meer weten over wat meditatie precies inhoudt? Doe dan mee met een gratis online proefles of lees hier verder voor meer informatie over meditatie.

Fijne dag!

Anouk
Wil je op de hoogte blijven?