De invloed van stress en meditatie op je hersengolven en bewustzijnsstaat

Stress en meditatie hebben invloed op de frequentie van je hersengolven en je bewustzijnsstaat. Als ik bijvoorbeeld stress ervaar, dan zit ik met mijn bewustzijnsstaat in de zogenaamde Bèta-golf. Met een meditatie kan ik mijn hersenfrequentie veranderen naar de Alfa-golf: een effectiever niveau van meer ontspanning, bewustzijn en concentratie. Zo zit je dus effectiever in je werkdag. Deze kennis leert je ook hoe je in een vergadering (of als trainer, coach, leraar) jouw deelnemers beter informatie tot zich kunt laten nemen. Een effectievere vergadering of training dus. Benieuwd hoe dit werkt?

Allereerst..wat zijn hersengolven?

Onze hersengolven geven een beeld van de hersenactiviteit en vaak ook de gemoedstoestand waarin je je op dat moment bevindt. Als je mediteert, dan kan je met aparatuur (afhankelijk van de meditatievorm) dit zien in je hersengolven. Er zijn meerdere frequenties. Hoe sneller (hoger) de trilling, hoe actiever en meer naar buiten gericht je bent. Hoe langzamer de trilling, des te rustiger voel jij je en ben je meer naar binnen je gericht bent.[1]

Gamma-golven (38 – 80 Hz)

Dit is een korte hersengolf en treedt op wanneer alle zintuigelijke input (wat je proeft, hoort, ruikt en ziet) samenkomt. Je bent in een verhoogde staat van bewustzijn en zeer alert. Grote meesters in meditatie komen in deze staat van zijn tijdens meditatie. Dit blijkt ook uit een onderzoek aan de Universiteit van Madison waarbij de hersengolven van Matthieu Ricard (een meester in meditatie en vertaler van de Dalai Lama) tijdens een liefdevolle aandachtsmeditatie werd gemeten. Hierbij werd een nooit eerder niveau van snelle gammagolven gemeten. Ook bleek dat hij vrijwel continu, ook als hij niet bewust mediteerde, in de meditatieve staat van de gamma-golven verkeerde. Dit wordt geïnterpreteerd als een groot vermogen tot interne gelukervaring en maakte dat hij de bijnaam kreeg tot gelukkigste man op aarde. Het ervaren van meer geluk door meditatie is dus gekoppeld aan de trillingsfrequentie van je brein. [2]

Bèta-golven (16 – 38 Hz)

Deze golven komen op dit moment in het dagelijks leven van ‘de gewone’ mens het meest voor en zijn gekoppeld aan onze overlevingsmechanismen: vluchten, vechten en bevriezen. Het is een staat van (hyper)activiteit. Je bent actief bezig en op de buitenwereld gericht. Bijvoorbeeld als je aan het werk of sporten bent. Als de bèta-golven aanwezig zijn met een goede verhouding van andere golven dan geeft het waardevolle kwaliteiten: logisch nadenken of het oplossen van concrete problemen.

Bèta-golven gaan omhoog door angst. Als je veel stress of spanning ervaart dan produceer je vaak veel Bèta-golven. Als er alleen (of relatief weinig) andere hersengolven actief zijn, dan is dit een oncomfortabele staat van zijn. Je kunt niet meer helder denken en reageert uit onbewuste reactiepatronen. Als de Bèta-golven actief zijn is het lastiger om in slaap te vallen. Kalmerende meditatie-oefeningen (of beweging) kunnen helpen om de Bèta-golven weer omlaag te brengen.

Alfa-golven (8 – 12 Hz)

Deze golven hangen samen met een staat van ontspanning. Je verkeerd in een ontspannen waakzaamheid en een licht meditatief bewustzijn. Je ervaart minder stress en optimale concentratie. In deze staat kun je informatie beter tot je nemen en leren. Je bent mentaal stabieler en kunt daardoor beter omgaan met triggers. Deze golven zijn daarom nuttig als je wilt leren, effectief wilt zijn (zoals tijdens je werkdag) of wilt presteren. Bijvoorbeeld tijdens een belangrijke vergadering of presentatie op je werk. Deze kennis is dus ook waardevol om te weten als jij ook trainer, leraar of coach bent (en als je het mij vraagt alle professionals). Mijn ervaring alleen is dat er nog ‘spanning of een taboe’ op zit bij mensen, waardoor we het nu nog niet massaal als gewoonte hebben aangenomen. Terwijl het wetenschappelijke bewijs er gewoon is. Je kunt je leerlingen bijvoorbeeld door te starten met een kalmerende meditatie-oefening meenemen in de hersenfrequentie van de Alfa-golf. Het voordeel: de rest van de les (afspraak of vergadering) verwerken en nemen de deelnemers informatie beter op. [3]

Thèta-golven (4-8 Hz)

Thèta-golven heb je vlak voor het wakker worden of inslapen. Tijdens meditatiecursussen krijg ik vaak de vraag hoe het komt dat je tijdens een oefening bijna in slaap valt. Dat is dus logisch, want je hersengolven verlagen en je komt met de hersengolf als het ware tijdens de meditatie-oefening tussen het waken en slapen in te zitten. Thèta-golven corresponderen met je hart en je onderbewustzijn. Als je tijdens meditatie in die staat van zijn komt, is je lichaam in een enorm diepe rust (je lichaam voelt als of hij slaapt), maar je geest is helemaal helder aanwezig. Deze frequentie wordt ook gebruikt tijdens sommige visualisaties, hypnose of transcendente meditaties.

Delta-golven (0,5-4 Hz)

Delta-golven komen vaak voor tijdens diepe slaap. Dit zijn de traagste hersengolven die nu worden gemeten. Deze worden vooral in het begin van de nacht gemeten. Deze hersengolven zijn ook belangrijk voor het herstel van ons lichaam. Het schijnt dat als je erg getraind bent in meditatie, je ook op dit niveau kunt mediteren. Maar daar heb ik onvoldoende aantoonbaar iets over kunnen lezen.

Dus.. meditatie en stress hebben invloed op hersengolven en je bewustzijnsstaat

Of te wel jouw dagelijks gemoedstoestand: denk aan stress, ontspanning, concentratie of slaap is zichtbaar meetbaar in de vorm van hersengolven. Weet dus dat als jij in je stress- of piekerpatroon zit, of veel onrust in je lijf ervaart dat je met je gemoedstoestand waarschijnlijk in de Beta-golf trilt. Je weet nu ook dat je met meditatie-oefeningen jouw hersengolven kunt beïnvloeden (naar de alfa- of theta-golf) en daarmee dus ook jouw gemoedstoestand kunt beïnvloeden! Heel praktisch eigenlijk. Ook kun je een effectievere training, vergadering of coachgesprek begeleiden als je eerst een meditatie-oefening doet, om van de Bèta- naar de Alfa-golf te komen. Beluister hier gratis kalmerende meditatie-oefeningen om je hersengolven te verlagen en je gemoedstoestand te verbeteren. Zo breng je jezelf weer in een staat van ontspanning en concentratie.

Ik wens je een bewuste en ontspannen dag!

Anouk

Misschien vind je dit ook interessant?

Bronnen:

https://herseninstituut.nl/het-brein/begrippenlijst/hersengolven/

[1] Naast deze vijf hersenfrequenties, bestaan ook de zogenaamde SMR-golven (12-16 Hz). Dit zijn golven die een fysieke rust en sensomotorisch bewustzijn aangeven (bron: www.wetenschap.infonu.nl)

[2] Laureys (2019). Het No-nonsense meditatieboek, p. 59.

[3] Om actief genoeg te blijven gaan Alfa-golven samen met een klein percentage aan Bèta-golven.

Stress en meditatie hebben invloed op de frequentie van je hersengolven en je bewustzijnsstaat.